De weg naar inclusieve campussen

Jan, zou je kunnen vertellen waarom jullie kiezen voor een gemeenschappelijke campus?

"Toen we hoorden dat op de site van de basisschool Hinkelpad het kloostergebouw te koop was, was de keuze snel gemaakt. Een gemeenschappelijke campus weerspiegelt onze visie. We gaan voor samenwerkingsverbanden tussen scholen gewoon onderwijs en buitengewoon onderwijs omdat we geloven dat dit voor de leerlingen beter is. De leerlingen leven in de maatschappij samen, samen schoollopen lijkt dan ook een logische aanpak. Bovendien zijn de lange wachtlijsten niet oké, we namen als schoolbestuur daar onze maatschappelijke opdracht op."

Is een gemeenschappelijke campus een meerwaarde voor de leerlingen?

"Voor leerlingen met een beperking is het net als voor andere leerlingen belangrijk dat ze naar school kunnen in de buurt. Het is goed dat ze dat kunnen doen met broers en zussen maar ook met kinderen uit de buurt. Het feit dat leerlingen nu te voet of met de fiets kunnen komen is zowel voor de ouders als voor de kinderen een verademing. We hadden een moeder op bezoek die vertelde dat haar kleuter vroeger op internaat zat om de juiste begeleiding te krijgen. Lange busritten of internaten voor kleuters, dat lijkt ons geen goede aanpak. Wij geloven in een rijke diverse en inclusieve school dicht bij huis.

Dankzij de samenwerking is er ook paramedisch personeel aanwezig op de site, kunnen leerkrachten leren van elkaar en delen de scholen ook een secretariaat en een administratief directeur. De schaalvergroting maakt dit mogelijk."

Critici durven zeggen dat dit toch geen inclusie is, wat vind je van een dergelijke uitspraak?

"Het klopt en onze droom is zeker om nog een stap verder te zetten en te evolueren naar 1 school waar alle kinderen vooral samen en waar nodig een stuk apart leren, spelen en leven. Een school waar leerkrachten en paramedische teams expertise delen en daardoor het aanbod voor de leerlingen versterken. De reglementering laat dit nog niet toe, dus roeien we met de riemen die we hebben en putten we de mogelijkheden binnen de huidige regelgeving uit. Het helpt al heel wat leerlingen vooruit en er worden zaadjes gepland voor wanneer er in de toekomst méér mogelijk is."

Was het moeilijk om leerkrachten mee te krijgen in jullie verhaal?

"We merken dat onbekend, onbemind is. Door kansen te bieden om samen te werken leren zowel de schoolteams als de leerlingen elkaar beter kennen. Dit doen we door de collega’s dingen samen te laten doen: het middagtoezicht of een schoolfeest organiseren. Samen ervaringen opbouwen, samen dingen onderzoeken dat zorgt voor wederzijdse verbinding en waardering.

Bij de start van een dergelijk project zijn we ook heel helder in wat we precies willen. We bieden een sluitend kader. Ik zeg dan altijd ‘dit is de weg’. Maar mensen kunnen kiezen om wat sneller of minder snel te lopen, of misschien wat meer naar links of rechts. Maar, de weg is helder, dit is onze visie. Wie werkt in deze school onderschrijft deze kijk op onderwijs.

Ik kan begrijpen als een leerkracht zegt dat hij of zij zich onzeker voelt om plots ook middagtoezicht te doen voor leerlingen met een beperking. Maar ik ben er ook van overtuigd dat mensen met een pedagogisch diploma dit wel ‘kunnen’ en moeten kunnen. Daarvoor bieden we dan ook de juiste ondersteuning en begeleiding aan. Iedereen stapt mee op zijn of haar tempo."

Zijn er soms ouders of leerkrachten die de inclusieve aanpak in vraag stellen?

"Ja, natuurlijk. Er was bij de start veel gejuich maar zeker ook wat weerstand. Ondertussen is iedereen mee. Soms is er een akkefietje op de speelplaats tussen 2 kinderen. Een ouder of teamlid oppert dan wel eens dat het door de ‘inclusie’ komt. Maar als je samen met de betrokkenen onderzoekt wat er precies aan de hand is dan gaat het over een ruzie die ook tussen 2 leerlingen van dezelfde school had kunnen plaatsvinden. Het is belangrijk om dit telkens weer in het juiste perspectief te zetten."

Wat was de rol van het schoolbestuur? Op welke randvoorwaarden hebben jullie ingezet?

"Als directeur en schoolbestuur moet je 10 jaar verder durven kijken, het uitwerken van een lange-termijn-visie is essentieel. Vanuit onze positie zien we mogelijkheden en kansen om onze visie om te zetten in concreet beleid. Daar moeten we als schoolbestuur onze rol opnemen door te investeren in de juiste locaties en mensen en middelen goed in te zetten.

Anderzijds is het ook belangrijk om voeling te hebben met het schoolteam, zij ervaren drempels in de dagdagelijkse praktijk of problemen die wij niet zien. En we nemen dan ook tijd en ruimte om daarnaar te luisteren. Maar eerlijk gezegd denk ik altijd als je naar de drempels kijkt, kijk dan ook naar de kansen en de mogelijkheden. We kunnen blijven wachten op oplossingen van de Vlaamse overheid of we kunnen zelf voor heel wat kinderen het verschil maken."

Welke tips kunnen jullie meegeven aan andere schoolbesturen of schoolteams?

1. Durf te springen: vaak horen we: ‘wauw wij kunnen dat niet’. Mijn boodschap is dan zoek naar de mogelijkheden die er wel zijn of grijp de kansen die zich voordoen. Het is geen probleem als je maar een kleine stap zet, als het maar in de juiste richting is. Je kan daardoor al voor enkele kinderen een verschil maken.

2. Neem je team mee door kansen te bieden om samen te werken en door heldere verwachtingen te stellen. De visie en de weg is helder maar over hoe we dit aanpakken en het tempo daar wil ik over praten.

3. Zie zelf kansen en mogelijkheden en help ook om je team daarin mee te nemen. Je zal merken dat problemen of drempels verkleinen.

4. Bedank je collega’s voor hun engagement, vier wat je samen al bereikt hebt. Op onze dag van de leerkracht deden we dit. Ik besef immers dat we veel verlangen van het schoolteam en dat we dit project zonder hen niet zouden kunnen realiseren.

Dankjewel Jan voor dit inspirerend gesprek en nog veel succes op weg naar inclusieve campussen.